Maliyet Muhasebesi

Maliyet muhasebesi; hizmetin sunulması veya ürün üretim işleminde karşımıza çıkabilecek her maliyetin belirlenmesi ve denetlenmesi olarak adlandırılır. Yapılan maliyet hesaplarına konu olan veriler, muhasebe sistemi ile elde edilmektedir. Maliyetlerin her aşamada doğru ve eksiksiz bir şekilde hazırlanması mümkün değildir. Bundan dolayı doğru maliyet hesabı yapmak işletmeler ve işletmede çalışan personeller açısından oldukça önemlidir.

Maliyet Muhasebesi Amaçları Nelerdir?

• Üretilen mal ve hizmetin gerçek maliyetinin hesaplanması.
• Mal ve hizmetin fiyatlandırmasının tutarlı ve rasyonel bir şekilde yapılmasının sağlanması.
• İşletmenin masraflarını ve maliyet yapısını daimi gözetim ve kontrol altında tutmak.
• İstatistiksel bilgilere göre maliyet planlarının belirlenmesini sağlamak.
• Öngörülen maliyet hesaplaması ile maliyet arasındaki sapmaları azaltmak için standart maliyet hesaplarının yapılması.
• Standart maliyetler, geçmişte yaşanılan gelişmelerin iç ve dış koşullara bağlı olarak ortalamaları alınarak düşünülmektedir.
• Standart maliyetlerin başarısında esas alınan öngörünün ve dış koşulun ortalamaları alınmaktadır.

Yukarıda yer alan 6 madde ile amaçlanan üretimin gerçekleşmesi için iki farklı yöntem kullanılmaktadır. Kullanılan bu yöntemler şu şekildedir:

• Geçmişe Dönük Maliyet Analizi
• Geleceğe Yönelik Maliyet Analizi

Bu yöntemler kullanılarak işletmenin olası durumları bilmesi ve bu durumlara göre hareket etmesi gerekmektedir. Maliyet muhasebesi ile üretim aşamasına göre maliyet hesabı yapılmaktadır. Yapılan bu hesaplama işleminde üretim aşamasında yer alan bütün değerler düşünülmektedir.

Üretim Aşamasına Göre Maliyetler

1. Doğrudan ve Dolaylı İşçilik Maliyetleri

• Doğrudan işçilik maliyetleri: Maliyet muhasebesi yapılırken hangi ürünün üretiminde ne kadar işçilik kullanıldığı hesaplanmaktadır. Hesaplamalar sonucunda işçiliklerin yol açtığı maliyet bulunur.
• Dolaylı işçilik maliyetleri: Firmada çalışan ustabaşı, formen, yardımcı işçiler, gözetmen kişiler ve diğer üretim personelinin ücret ve maaş ödemeleri dolaylı işçilik maliyeti olarak adlandırılır.
• Emeklilik bedeli, sosyal güvenlik, sağlık ve kaza sigortası gibi veriler, doğrudan işçilik maliyeti olarak değerlendirilmektedir.

2. Doğrudan ve Dolaylı Madde Maliyetleri

• Doğrudan madde maliyetleri: Ürün veya hizmetin üretimi sırasında kullanılan maddelerin ve malzemelerin maliyeti hesaplanır.
• Dolaylı madde maliyetleri: Hangi üründen ne kadar firmaya giriyor hesaplanmıyorsa, bu malzemelerin yol açtığı maliyete dolaylı madde maliyeti denilmektedir. Dolaylı madde maliyeti, genel imalat maliyetleri içerisinde yer almaktadır.

3. İmalat Maliyetleri

İmalat maliyetleri aşağıda belirtilen bütün maliyet çeşitlerini kapsamaktadır. Bu maliyetler şu şekildedir:

• Dolaylı işçilik maliyeti
• Dolaylı madde maliyeti
• Dolaylı malzeme maliyetleri
• Amortismanlar
• Kira bedeli
• Vergi bedeli
• Sigorta giderleri
• Enerji ve yakıt giderleri
• Aydınlatma giderleri
• Araştırma ve geliştirme harcaması

4. Üretim Dışı Maliyetler

Maliyet muhasebesi işlemi içerisinde ürünlerin birim satış fiyatlarının belirlenmesinde dikkate alınması gereken bazı ek bedeller vardır. Bu bedeller, üretim faaliyetleri ile ilişkisi olmamasından dolayı üretim dışı maliyet olarak muhasebede adlandırılmaktadır. Bu maliyetler iki farklı grupta incelenmektedir:

• Genel Yönetim Maliyetleri
• Satış Maliyetleri

Maliyet Muhasebesi Yapmanın Faydaları Nelerdir?

• Şirketler için geçmiş ve gelecek planlarında yol haritası çizilmesi sağlanır. Bundan dolayı planlamalara önemli katkı sağlanmış olur.
• Üretilen hizmet ve malların gerçek maliyetlerinin belirlenmesi sağlanır.
• İşletmenin bütün aşamalarda kullandığı masrafları ve maliyet yapısını gözeterek kontrol altında tutar.
• Şirkete istatistiksel bilgilerin ve maliyetlendirme planlarının sunulması sağlanır.
• Mal ve hizmetlerin fiyatlandırmasının daha tutarlı ve rasyonel olması sağlanır.
• Beklenen maliyetler ile gerçekleşen maliyetler arasındaki sapma değerler belirlenir. Bu sayede sapma değerlerin daha az olması sağlanır.